TR EN

Enerji, mineral ve depolama kaynaklarıyla Türkiye, dayanıklı karbon giderimi için büyük bir potansiyele sahiptir. Bu potansiyel, Türkiye’yi Dünya piyasalarının önemli bir dayanıklı karbon giderimi tedarikçisi konumuna taşıyabilir.

Detaylar için aşağı kaydırın ya da iletişime geçin.

CDR teknolojileri İletişim

Konum

Dayanıklı karbon giderimi için Türkiye’de ilk iletişim noktası.

Proje geliştiriciler, üreticiler, yatırımcılar, finans kuruluşları, politika yapıcılar, kamu kurumları, sanayi ve akademi için CDR Türkiye, dayanıklı karbon gideriminde ilk iletişim noktası ve ortak buluşma zemini.

CDR Türkiye; politika, sanayi, finans ve araştırma dünyasını buluşturarak Türkiye’de ve yakın coğrafyasında dayanıklı karbon gideriminin ölçeklenmesi için çalışan bağımsız bir platform.

İnisiyatifin odağı arz tarafında piyasa hazırlığı: bir yanda sanayiye bağlı yollar (çimento, çelik, kimya vb.), öbür yanda karaya ve okyanusa dayalı çözümler (Biyoçar, Enhanced Rock Weathering, Ocean Alkalinity Enhancement, makroalg yetiştiriciliği vb.). Doğrulanmış bilgi üreterek ve temel paydaşları bir araya getirerek bölgesel CDR liderliğinin zeminini kuruyor.

CDR Türkiye’nin 2030’a kadar Türkiye’de görmeyi hedeflediği sonuçlar.

  1. 01 Karbon giderimi hazırlık değerlendirmesi
  2. 02 Ulusal karbon giderimi stratejisi
  3. 03 Talep yaratma
  4. 04 Pilot projeler için finansman
  5. 05 ETS entegrasyonu
  6. 06 Bölgesel ortaklıklar
Compass 2030’u inceleyin

01 Kapsam

Politika, sanayi ve finans arasında köprü kurarak Türkiye’de ve bölgede dayanıklı karbon giderimini ölçeklendirmek.

  • Bilgi ve Analiz

    Erişilebilir analiz yayımlamak, etkinlik düzenlemek ve bölgesel ekosistemi haritalamak; Türkçe ve İngilizce. Her rakam kaynağıyla birlikte.

  • Topluluk Oluşturma

    Kamu kurumlarını, sanayiyi, finans ve araştırma dünyasını, proje geliştirmeye aday şirketlerle birlikte aynı masada buluşturmak. Uzmanlık, sermaye ve pazar erişimi için yurt dışındaki Türk uzmanların ağından yararlanmak.

  • Stratejik Etkileşim

    Sanayi liderlerine, yatırımcılara ve karar vericilere, uygulanabilir CDR teknolojileriyle ilgili bilgi sunmak. Bölgenin gerçek üstünlüklerini değerlendirmek; teknik ve ekonomik hazırlık konusunda gerçekçi analiz sağlamak.

  • Piyasa Oluşturma

    Banka finansmanına uygun ilk pilot projelerin, uzun vadeli alım anlaşmalarının ve bunları destekleyecek politikaların önünü açmak.

02 Bölgesel potansiyel

Dayanıklı karbon giderimi için henüz kullanılmayan, yüksek potansiyelli ve geniş yan faydaları olan bir pazar.

Türkiye ve yakın coğrafyası, dayanıklı karbon giderimi için henüz kullanılmayan önemli bir potansiyele sahip. Bol tarımsal biyokütle, Enhanced Rock Weathering ve mineralizasyona uygun zengin mineral kaynakları ve büyüyen temiz enerji altyapısı; Biyoçar, mineralizasyon ve sanayide karbon yakalamalı biyoenerji gibi yöntemlerin ölçeklenmesi için elverişli koşullar sunuyor. Bu çözümlerin yararı karbon gideriminin ötesine geçiyor: tarım arazilerinde toprak sağlığını ve su tutma kapasitesini artırıyor, sanayinin karbonsuzlaşmasını hızlandırıyor.

Yan faydalar

  • Toprak sağlığı
  • Su tutma
  • Toprak verimliliği
  • Sanayide karbonsuzlaşma
  • Karbon maliyetlerinde azalma
  • Atıkların değerlendirilmesi
  • Kırsal istihdam
  • İhracat ve döviz girdisi
  1. Tarımsal biyokütle Biyoçar Hasat artıkları pirolizle biyoçara dönüşüyor; karbon toprağa karışıp orada kalıyor.
  2. Mineral sahaları Kalıcı depolama Bazalt gibi reaktif kayaçlarda CO2, kalsit gibi karbonat minerallerine dönüşüyor.
  3. Rüzgâr, güneş, jeotermal Direct Air Capture Temiz enerji, havadan CO2 yakalayan tesisleri besleyebilir; yakalanan CO2 depolamaya gidiyor.
  4. Gelişmiş tarım Enhanced Rock Weathering Tarlaya serpilen öğütülmüş kayaç, yağmur suyuyla havadaki CO2’yi bağlıyor.

03 Piyasa yaklaşımı

Tüm Dünya’ya arz potansiyeli

Türkiye, tüm Dünya’ya karbon giderimi ihraç edebilir.

Dayanıklı karbon giderimine küresel talep oluşuyor; ancak bölgede nitelikli arz hâlâ sınırlı. Türkiye’de giderim kredilerine kısa vadede yurt içinden talep beklenmiyor; asıl fırsat ihracat ve döviz girdisi. CDR Türkiye, bu piyasanın arz tarafında kurulup büyüyeceğini öngörüyor. Türkiye ve yakın coğrafyası için en doğrudan giriş noktası, sağlam ve doğrulanmış bir proje ve arz potansiyeli kurgulamak. Bugün net standartlar, pilot projeler ve bölgesel iş birliği oluşturmak, yerel sanayiyi, çiftçileri ve arazi sahiplerini hem yurt içindeki karbonsuzlaşma ihtiyacına hem de uluslararası piyasalara tedarik sağlamaya hazırlıyor.

  1. Destekleyici politikalar ve düzenlemeler Dayanıklı karbon giderimini tanıyan ve teşvik eden kamu çerçevesi
  2. Net standartlar Ölçüm, raporlama ve doğrulama eşikleri
  3. Pilot projeler Banka finansmanına uygun ilk uygulamalar
  4. Bölgesel iş birliği Sanayi, çiftçiler, arazi sahipleri ve finans aynı masada
  5. Uluslararası piyasalar Teknoloji transferi ve kredi ihracatıyla öncü konum

04 Türkiye’nin potansiyeli

Türkiye’nin dayanıklı karbon giderimi potansiyeli

Türkiye, dayanıklı karbon giderimi için kendine özgü doğal ve sanayi koşullarına sahip. Çimento, çelik ve kimya gibi emisyon azaltımının zor olduğu sanayi kolları, karbon fiyatlandırma sistemleri devreye girdikçe azaltılamayan proses ve operasyon emisyonlarını dengelemek için dayanıklı karbon giderimi çözümlerine ihtiyaç duyuyor.

Türkiye bu ihtiyacı karşılayabilecek güçlü doğal kaynaklara da sahip. 24 milyon hektarı aşan tarım arazisi, Biyoçar ve Enhanced Rock Weathering uygulamaları için geniş bir ölçek sunuyor. Yer altında olivin bakımından zengin jeolojik oluşumlar kalıcı mineral karbonatlaşmaya imkân verirken, ömrünü doldurmuş petrol ve gaz sahaları ile derin tuzlu su akiferleri uzun vadeli jeolojik depolama kapasitesi sağlıyor. Büyüyen temiz enerji altyapısı ve bol organik atıkla birlikte bu kaynaklar, nitelikli bir bölgesel karbon giderimi arzının temelini oluşturuyor.

Kaynak: TÜİK, Tarım ve orman alanları 1988–2024, 2024 verisi, geçici

Çimento, beton ve inşaat

Türkiye’nin çimento fabrikaları, hazır beton ve prekast ağı, yıkım malzemesi akışı ve büyük inşaat pazarı bir bütün oluşturuyor. Bu ailedeki yöntemler ya biyojenik CO2’yi yakalayıp depoluyor, ya atmosferik CO2’yi karbonat olarak kalıcı biçimde bağlıyor, ya da biyojenik karbonu uzun ömürlü yapı malzemesine gömüyor.

  • Çimento üretiminde BECCS Bioenergy with carbon capture and storage Türünün ilk örneği
    1. Sürdürülebilir biyokütle ve biyojenik atık
    2. Fırında yakma ve CO2 yakalama
    3. Kalıcı jeolojik depolama

    Fırında kullanılan fosil yakıtın bir kısmı sürdürülebilir biyokütle ve doğrulanmış biyojenik atıkla değiştiriliyor, çıkan CO2 yakalanıp kalıcı olarak depolanıyor. Kireçtaşından kaynaklanan proses emisyonunu yakalamak emisyonu azaltır; giderim ise net biyojenik payın yakalanıp depolanmasıyla sağlanır.

    Türkiye’de neye dayanabilir

    Çimento kapasitesi ile biyokütle aynı ülkede bulunuyor: Karadeniz’de fındık kabuğu ve budama artığı, Ege’de zeytin çekirdeği ve pirina, Çukurova ile Orta Anadolu’da tahıl, mısır ve ayçiçeği sapı. Kentlerde ise arıtma çamuru ve geri dönüştürülemeyen atığın biyojenik fraksiyonu var. Eksik halka depolama: enjeksiyona hazır bir saha henüz yok.

    Kaynak: TÜRKÇİMENTO Bahadıroğlu ve ark., YYÜ Tarım Bilimleri Dergisi TÜİK, Atık İstatistikleri 2024

  • Biyoçarın çimento katkısı olarak kullanımı Biochar as a cement additive Pilot ölçek
    1. İnce öğütülmüş Biyoçar
    2. Çimento matrisinde boşluk dolgusu
    3. Yapının içinde tutulan biyojenik karbon

    İnce öğütülmüş Biyoçar çimento matrisindeki mikro boşlukları dolduruyor; gözenekli yapısı karışım suyunu emip kürlenme sırasında kademeli olarak bırakıyor. İyi tasarlanmış karışımda bu iki etki klinker payını düşürürken biyojenik karbonu yapının içinde tutuyor.

    Türkiye’de neye dayanabilir

    Hammadde sorun değil; asıl kısıt karışım standardı ve kirletici testi. Deprem sonrası yeniden inşa ve kentsel dönüşüm, blok, kaldırım taşı ve bordür gibi yapısal olmayan ürünlerde anlamlı ölçekte deneme imkânı veriyor. Yapısal betona geçmeden önce performans ve karbon muhasebesi kanıtı buradan çıkabilir.

    Kaynak: THBB, 2025 Hazır Beton Sektör Raporu

  • Biyoçarın beton agregası olarak kullanımı Biochar as concrete aggregate Pilot ölçek
    1. Arıtma çamuru ve organik atık
    2. Yüksek sıcaklıkta piroliz
    3. Beton ve asfaltta agrega

    Arıtma çamuru ve organik atıktan üretilen Biyoçar, betonda ve asfaltta agreganın bir kısmının yerini alıyor. Yüksek sıcaklıktaki piroliz PFAS gibi giderilmesi zor kirleticileri hedef aldığı için, gıda üretilen toprağa uygulanması tartışmalı olan bir kalıntı inşaatta değerlendirilebiliyor.

    Türkiye’de neye dayanabilir

    Belediye atıksu arıtma tesisleri 2024’te kuru madde bazında 353 bin ton çamur üretti; bu tesisler, hazır beton üretiminin yapıldığı büyükşehirlerin içinde ya da hemen yanında. Taşıma mesafesi kısa olduğu için yaşam döngüsü hesabı olumlu çıkıyor. Doğrulanmış ısıl işlem ve kirletici testi ise şart; bunlar olmadan malzeme inşaata da giremez.

    Kaynak: TÜİK, Atık İstatistikleri 2024

  • Geri dönüştürülmüş betonun karbonatlaşması Carbonation of recycled concrete Ticari işletme
    1. Yıkım betonu
    2. Kırma, ayırma, CO2’ye maruz bırakma
    3. Kalıcı kalsiyum karbonat

    Yıkım betonu kırılıp geri dönüştürülmüş agrega ile çimentoca zengin ince tanelere ayrılıyor, sonra CO2’ye maruz bırakılıyor. Eski çimento hamurundaki kalsiyum bileşikleri CO2’yi kalsiyum karbonat olarak kalıcı biçimde bağlıyor; karbonatlaşma aynı zamanda gözenekliliği ve su emilimini düşürerek agrega kalitesini artırıyor.

    Türkiye’de neye dayanabilir

    2023 depremlerinden çıkan moloz için ilk tahminler 116 ile 210 milyon ton arasında; kentsel dönüşümdeki süregelen yıkımlar da buna ekleniyor. Hatay ve Kahramanmaraş’taki enkaz işleme tesisleri ayrıştırma işini zaten yapıyor, yani karbonatlaşma adımının eklenebileceği altyapı mevcut. Betonun, daha yüksek değerli bir işlemeden geçmeden önce asbestten ve karışık malzemeden ayrılması gerekiyor.

    Kaynak: UNDP Türkiye, deprem molozu

  • CO2 ile mineralleştirilmiş hazır beton ve prekast CO2-mineralized ready-mix and precast concrete Ticari işletme
    1. Atmosferik ya da doğrulanmış biyojenik CO2
    2. Taze karışım, prekast kürleme ya da katkı
    3. Kalıcı katı karbonat

    CO2 taze karışıma enjekte ediliyor, prekast ürünün kürlenmesinde kullanılıyor ya da önce kalsiyum veya magnezyumca zengin mineralle tepkimeye sokulup karbon depolayan bir katkı maddesine dönüştürülüyor. Her üç yolda da CO2 katı karbonat olarak kalıcı biçimde bağlanıyor ve mineralizasyon betonun mikro yapısını yoğunlaştırıyor.

    Türkiye’de neye dayanabilir

    Hazır beton sektörü 2025’te üretimini %7,7 artırdı; sektör raporu yıllık toplamı yaklaşık 140 milyon m³ olarak tahmin ediyor. Tesisler ülke geneline yayılmış durumda; bu da ekipman yenilemesi ve katkı maddesi kullanımı için hazır bir altyapı demek. Fabrikada kontrollü koşullarda yapılan prekast üretimi, CO2 ile kürleme için elverişli bir ortam sunuyor. Belirleyici soru şu: enjekte edilen CO2 nereden geliyor? Atmosferik ya da doğrulanmış biyojenik değilse ortada giderim yok.

    Kaynak: THBB, 2025 Hazır Beton Sektör Raporu

Endüstriyel ve mineral artıklar

Çelik, madencilik, gübre, alümina ve mineral sanayileri büyük miktarda cüruf, kül, maden atığı, ocak ince tanesi ve alkali kalıntı üretiyor; bu artıklar belirli sahalarda yoğunlaşıyor. Bu ailedeki yöntemler, kalsiyum ve magnezyumca zengin bu malzemeleri atmosferik ya da biyojenik CO2 ile tepkimeye sokup karbonatlaştırıyor.

  • Maden atıklarının mineralizasyonu Mine tailings mineralization Pilot ölçek
    1. Magnezyumca zengin atık ve pasa
    2. Havalandırma, karıştırma, sulama
    3. Kalıcı magnezyum karbonat

    Magnezyumca zengin atık ve pasa kontrollü havalandırma, karıştırma ya da sulama ile atmosferden CO2 alıyor; brusit, olivin ve serpantin gibi mineraller karbonu magnezyum karbonat olarak kalıcı biçimde bağlıyor. Malzeme cevher hazırlama sırasında zaten kırılıp öğütüldüğü için, yeni bir madencilik yükü getirmeden hazır bir mineral hammaddesi sunuyor.

    Türkiye’de neye dayanabilir

    Kromit içeren kuşaklar Elazığ, Erzincan, Bursa, Adana, Muğla, Eskişehir ve Kayseri’den geçiyor; nikel işleme atıkları ve olivince zengin ocak artıkları ilk adım için en güçlü adaylar. İşe mineralojik tarama ve referans CO2 alımının ölçülmesiyle başlamak gerekiyor: hangi yığının ne kadar reaktif olduğu saha testi olmadan bilinemez.

  • Kömür külü mineralizasyonu Coal ash mineralization Türünün ilk örneği
    1. Uçucu ve dip kül
    2. Atmosferik CO2 ile karbonatlaşma
    3. Çimento esaslı malzeme, dolgu, maden dolgusu

    Uçucu ve dip küldeki reaktif kalsiyum ile magnezyum atmosferik CO2’yi karbonat olarak kalıcı biçimde bağlıyor. Karbonatlaşma külün alkalinitesini düşürüyor ve bazı kirleticilerin hareketliliğini azaltıyor; işlenen kül çimento esaslı malzeme, inşaat dolgusu veya stabilize maden dolgusu olarak kullanılabiliyor.

    Türkiye’de neye dayanabilir

    Termik santraller 2024’te 26,5 milyon ton atık üretti; tehlikesiz kısmın %84,6’sı kül ve cüruf, toplamın %86,9’u kül dağı, kül barajı veya düzenli depolamada kaldı. Afşin-Elbistan, Soma, Zonguldak, Tunçbilek, Çan ve Muğla’da bu yığınlar mevcut tesisler, ekipman ve iş gücüyle aynı yerde bulunuyor. Performans her kül yatağının kimyasına bağlı, yani tek bir ulusal katsayı yok.

    Kaynak: TÜİK, Atık İstatistikleri 2024

  • Çelik cürufunun mineralizasyonu Steel slag mineralization Ticari işletme
    1. Çelik cürufu
    2. Kontrollü hava teması ya da mühendislik sistemi
    3. Karbonat ve genleşmeyen agrega

    Çelik üretiminin kalsiyum ve magnezyumca zengin kalıntısı, ortam havasına kontrollü biçimde maruz bırakılarak ya da CO2 akışıyla beslenen mühendislik sistemlerinde CO2’yi karbonata çeviriyor. Karbonatlaşma cürufun genleşmesine yol açan serbest kireci ve magnezyayı azaltıyor, yani malzemeyi agrega olarak da daha kullanılabilir hâle getiriyor.

    Türkiye’de neye dayanabilir

    2025’te üretilen 38,1 milyon ton ham çeliğin 27,5 milyon tonu elektrik ark ocaklarından çıktı. Cüruf Türkiye’de zaten yol, asfalt, çimento ve inşaat malzemesi için işleniyor; lojistik ve pazar hazır. Bugüne kadarki endüstriyel uygulamaların çoğu noktasal kaynaklardan gelen konsantre CO2 kullandı; bu yakalamadır, giderim değil.

    Kaynak: TÇÜD, 2025 ham çelik üretimi

  • Atık alçı taşı mineralizasyonu Waste gypsum mineralization Türünün ilk örneği
    1. Fosfojips ve endüstriyel alçı taşı
    2. Kalsiyumun ayrılıp havadan yakalanan CO2 ile tepkimesi
    3. Kalsiyum karbonat ve geri kazanılan sülfat

    Fosfojips ve diğer endüstriyel alçı taşı kalıntısındaki kalsiyum ayrılıp atmosferden yakalanan CO2 ile tepkimeye sokuluyor. Karbon kalsiyum karbonat olarak kalıcı biçimde bağlanırken sülfat sülfürik asit ya da başka bir değerli kimyasal olarak geri kazanılabiliyor.

    Türkiye’de neye dayanabilir

    Fosforik asit ve gübre üretimi Bandırma, Mazıdağ ve Samsun’da yoğunlaşıyor; aynı tesisler hem alçı taşı kalıntısı üretiyor hem sülfürik asit tüketiyor, bu da kapalı bir endüstriyel döngü kurma olanağı yaratıyor. Fosfojips doğal kökenli radyoaktivite taşıyabildiği için kullanılmadan önce bileşiminin laboratuvarda ayrıntılı olarak incelenmesi şart.

  • Soda külü destekli mineralizasyon Soda ash–enabled mineralization Türünün ilk örneği
    1. Sodyum karbonat ve kalsiyumca zengin kalıntı
    2. Alkalinitenin CO2 ile tepkimesi
    3. Çöktürülmüş kalsiyum karbonat ve sodyum bikarbonat

    Sodyum karbonat ve bikarbonatın (ya da soda külü üretiminin kalsiyumca zengin kalıntılarının) alkalinitesi CO2 ile tepkimeye giriyor ve karbonu karbonat mineralleri olarak kalıcı biçimde bağlıyor. Ortaya çıkan çöktürülmüş kalsiyum karbonatın ve sodyum bikarbonatın inşaat, cam ve kimya sanayisinde yerleşik bir pazarı var.

    Türkiye’de neye dayanabilir

    Ankara’nın Beypazarı, Kazan ve Sincan çevresindeki trona yatakları entegre madencilik, çözelti madenciliği ve rafinasyon kapasitesiyle bir arada bulunuyor. Doğal soda külü, enerji yoğun sentetik üretime göre daha düşük karbonlu bir başlangıç noktası. Mineralleşecek kalsiyumun ayrıca temin edilmesi gerekiyor: soda külü tek başına atmosferden karbon almıyor.

  • Kırmızı çamur mineralizasyonu Red mud mineralization Laboratuvar
    1. Boksit kalıntısı
    2. Doğal alkaliniteyle karbonatlaşma
    3. Kalıcı karbonat, azalan aşındırıcılık

    Boksit kalıntısının doğal alkalinitesi atmosferik CO2’yi karbonat mineralleri olarak kalıcı biçimde bağlıyor. Karbonatlaşma kalıntının aşırı bazik, yani aşındırıcı yapısını yumuşattığı için yönetimini de daha güvenli hâle getiriyor. Bugüne kadarki uygulamaların çoğu konsantre endüstriyel CO2 kullandı; atmosferik yolun doğrulanması başlangıç aşamasında.

    Türkiye’de neye dayanabilir

    Seydişehir Türkiye’nin tek entegre alüminyum tesisi ve hem taze hem depolanmış kalıntıyı aynı sahada tutuyor; bu da malzemenin incelenmesini, pilot uygulamayı ve giderimin ölçülüp raporlanması ve doğrulanmasını kolaylaştırıyor. Kırmızı çamurun kimyası sahadan sahaya belirgin biçimde değiştiği için depolama kapasitesi ancak yerinde ölçümle belirlenebilir.

  • Olivin ve dünit ince tanelerinin mineralizasyonu Olivine and dunite fines mineralization Laboratuvar
    1. Olivin ve dünit ince tanesi
    2. Hava ve su etkisiyle ayrışma
    3. Çözünmüş bikarbonat ya da magnezyum karbonat

    Magnezyumca zengin ocak ince tanesi, kırma tozu ve standart dışı malzeme hava ve suya maruz kaldığında ayrışıyor; atmosferik karbon çözünmüş bikarbonata dönüşüyor ya da magnezyum karbonat olarak kalıcı biçimde bağlanıyor. Giderim hızı parçacık boyutuna, neme, mineral saflığına ve uygulama koşullarına bağlı.

    Türkiye’de neye dayanabilir

    Olivin ve dünit içeren büyük oluşumlar Kızıldağ-Antalya, Orhaneli-Bursa ve Karsantı-Adana çevresinde bulunuyor; Muğla ve Erzincan’da da benzer, magnezyumca zengin kayaç kaynakları var. Türkiye bu malzemeyi zaten çıkarıyor, kırıyor, sınıflandırıyor ve pazarlıyor. Öncelik ocak artıklarına verilmeli: yalnızca giderim için ek kayaç çıkarmak, kazancın bir kısmını baştan harcamak demek.

Diğer entegrasyon olanakları

Tarımsal artıklar, jeotermal kaynaklar, sanayideki atık ısı ve depolamaya aday jeolojik yapılar iki yolu birden mümkün kılıyor: biyokütleyi, karbonu kalıcı olarak bağlayan bir ürüne dönüştürmek ve CO2’yi doğrudan havadan alıp jeolojik oluşumda ya da reaktif mineralde kalıcı biçimde depolamak.

  • Toprak için Biyoçar Biochar for soils Ticari işletme
    1. Bitki kalıntısı ve diğer biyokütle
    2. Düşük oksijenli piroliz
    3. Toprakta kalıcı Biyoçar

    Bitki kalıntısı ve diğer biyokütle, düşük oksijenli piroliz ile karbonca zengin ve karbonu kalıcı olarak bağlayan bir malzemeye dönüşüyor. Uygun toprakta Biyoçar toprak yapısını iyileştirebiliyor, besin maddelerini tutabiliyor ve bitkiye yarayışlı su miktarını artırabiliyor; bu etkilerin büyüklüğü toprak dokusuna, doza ve hammaddeye göre değişiyor.

    Türkiye’de neye dayanabilir

    Hasat sonrası tarlada kalan birincil artık yılda 39,4 milyon ton, işleme artığı 6,8 milyon ton; Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın atlası toplanabilir artık ve atığın ekonomik enerji eşdeğerini yaklaşık 3,9 MTEP/yıl olarak veriyor. Bölgesel tedarik zincirleri kurulabilir: Karadeniz’de fındık kabuğu, Trakya’da çeltik ve ayçiçeği artığı, Orta Anadolu’da mısır sapı, Ege ve Akdeniz’de zeytin işleme atığı. Fayda mahsule özgü: aynı Biyoçar bir mahsulde işe yarayıp diğerinde yaramayabiliyor.

    Kaynak: Bahadıroğlu ve ark., YYÜ Tarım Bilimleri Dergisi ETKB, Biyokütle sayfası

  • Direct Air Capture ve kalıcı depolama Direct air capture with permanent storage Türünün ilk örneği
    1. Ortam havası
    2. Kontaktör, sorbent ve rejenerasyon
    3. Jeolojik oluşum ya da reaktif kayaç

    Mühendislik ürünü kontaktörler ortam havasındaki CO2’yi katı sorbent ya da sıvı çözücüyle bağlıyor; ısı veya vakum malzemeyi rejenere edip konsantre bir CO2 akışı bırakıyor. Bu akış derin jeolojik oluşumda depolanabiliyor ya da reaktif kayaçta karbonata çevrilebiliyor. Teknoloji hâlâ enerji yoğun ve pahalı.

    Türkiye’de neye dayanabilir

    Ulusal bir çalışma 2019 yılı için yaklaşık 71 PJ endüstriyel atık ısı hesaplıyor; kullanılabilir pay daha küçük ve tesise özgü, ama çimento, çelik, rafineri ve kimya sahalarını taramak için sağlam bir zemin. Jeotermalde Türkiye 1.797 MW ile dünyada dördüncü. Depolama tarafında petrol ve doğal gaz sahaları için hesaplanan kapasite 108 Mt; bu sahaların enjeksiyona hazır hâle gelmesi için depo kayacının ayrıntılı incelenmesi, test kuyusu, izin rejimi ve izleme gerekiyor.

    Kaynak: Ateş ve Özcan, Int. J. Hydrogen Energy ThinkGeoEnergy REC Türkiye

05 Kanıt tabanı

Karbon giderimi teknolojileri sekiz farklı kategori altında toplanabilir.

Sekizi de karbonu yüzyıllar, hatta binyıllar boyunca depolamayı amaçlıyor. Her kategorinin kendi sayfasında teknoloji tipleri, uygulama alanları, çalışma prensipleri ve dayanıklılık iddialarının dayanağı yan yana duruyor.

Sekiz kategoriyi karşılaştırın

  • Direct Air Capture

    DAC/DACCS

    Direct Air Capture (DAC), atmosferik havayı bir sorbentten ya da çözeltiden geçirerek içindeki CO2’yi kimyasal olarak ayıran ve yoğunlaştırılan gazı jeolojik formasyonlarda depolayan yöntemlerin ortak adıdır.

  • Biyoçar

    Biochar

    Biyoçar, biyokütlenin oksijensiz ortamda ısıtılmasıyla elde edilen gözenekli ve bozunmaya dirençli katı karbondur.

  • Bioenergy with Carbon Capture and Storage

    BECCS

    BECCS, biyokütleden enerji üretilirken açığa çıkan CO2’nin yakalanıp jeolojik formasyonlarda depolanmasıdır.

  • Biomass Carbon Removal and Storage

    BiCRS

    BiCRS, biyokütlenin havadan aldığı karbonu atmosfere geri dönmeyeceği biçimde depolayan yöntemlerin ortak adıdır: biyokütle ya bozunmayı durduran koşullarda olduğu gibi saklanıyor ya da işlenip karbonu jeolojik veya mineral bir depoya aktarılıyor.

  • Enhanced Rock Weathering

    ERW

    Enhanced Rock Weathering (ERW), öğütülmüş silikat kayayı toprağa ya da kıyıya yayarak doğal ayrışma tepkimesini hızlandıran yöntemdir.

  • Mineralization

    Mineralization, CO2’nin kalsiyum ve magnezyum içeren reaktif kayayla tepkimeye girerek katı karbonata dönüşmesidir.

  • Ocean-based Removal

    Ocean-based Removal, deniz suyunun alkalinitesini yükselterek ya da deniz canlılarının karbonu derin suya taşımasını hızlandırarak okyanusun atmosferden CO2 çekmesini hızlandıran yöntemlerin ortak adıdır.

  • Geological Storage

    Geological Storage, sıkıştırılmış CO2’nin 800–2.500 metre derinlikteki gözenekli formasyona enjekte edilerek geçirimsiz bir örtü kayası altında tutulmasıdır.

06 Güncel

Haberler ve yayınlar

Tümü

07 İletişim

CDR Türkiye ile iş birliği yapın

Proje geliştiriyor, politika çerçevesi tasarlıyor ya da bölgede yatırım fırsatı arıyorsanız iş birliği için iletişime geçin.

İletişime geçin