TR EN

Kategori

Ocean-based Removal

Ocean-based Removal, deniz suyunun alkalinitesini yükselterek ya da deniz canlılarının karbonu derin suya taşımasını hızlandırarak okyanusun atmosferden CO2 çekmesini hızlandıran yöntemlerin ortak adıdır. Asıl mesele ölçüm: ilk doğrulanmış kredilerde giderim hiç doğrudan gözlenmedi; hesaplama tamamen model tabanlıydı.

CDR Türkiye’nin ele aldığı sekiz dayanıklı karbon giderimi kategorisinden biri. Sekizi de karbonu yüzyıllar, hatta binyıllar boyunca depolamayı amaçlıyor.

Genel bakış

Başlıklara basınca ayrıntı açılıyor.

  1. Nasıl çalışıyor Okyanus, atmosferle karbon alışverişi yapan en büyük doğal depo; Ocean-based Removal yöntemleri bu alışverişi hızlandırmaya çalışıyor.

    En yaygın yol alkaliniteyi artırmak: suya alkali madde verildiğinde su daha fazla CO2 tutabiliyor ve karbon bikarbonat olarak bağlanıyor. Diğer yollar deniz canlılarının karbonu derin suya taşımasını (biyolojik pompa) güçlendiriyor ya da deniz suyunu tesise alıp içindeki karbonu doğrudan ayırıyor.

  2. Bugünkü ölçek Ölçek bugün çok küçük.

    Dünyanın ilk doğrulanmış Ocean Alkalinity Enhancement (OAE) kredileri Haziran 2025’te toplam 625,6 ton CO2 tutarında ihraç edildi. Sektör genelinde sözleşmeye bağlanan deniz kredilerinin %90’ından fazlası teslim edilmedi.

  3. Ölçüm sorunu Ölçüm sorunu bu yöntemlerin belirleyici özelliği.

    İlk ihraçta CO2 giderimi hiç doğrudan gözlenmedi. Hesaplama tamamen model tabanlıydı ve belirsizlik payı olarak kredi miktarından toplam %14,35 düşüldü; eklenen maddenin suda yeniden katı karbonata dönüşmesi ve deniz tabanında birikmesi riskleri ise hiç hesaba katılmadı. 2025 tarihli bir derleme, mevcut bilgi tabanının sahadaki uygulamaların sonucunu öngörmeye yetmediği sonucuna vardı; kapalı deniz tankı denemelerinden ya da büyük saha pilotlarından elde edilmiş veri yok. Öte yandan küçük ölçekli uygulamalar yüksek hassasiyetle izlenebildi; tartışılan, bunun iklim açısından anlamlı bir ölçekte de yapılıp yapılamayacağı.

  4. Yönetişim ve Türkiye Yönetişim ayrı bir kısıt: Londra Sözleşmesi ve Protokolü ticari amaçlı okyanus araştırmasını sınırlıyor.

    Türkiye’nin kıyı uzunluğu ve deniz alanları teorik olarak ilgi çekici; ancak Türkiye’de Ocean-based Removal kapsamında yapılmış bir deneme yok ve yöntemin küresel ölçüm sorunu çözülmeden bölgesel bir öneri getirilemez.

CDR.fyi Carbon to Sea, ölçüm ve doğrulamanın bağımsız incelemesi

Teknolojiler ve uygulamalar

Teknoloji tipleri Karbonu yakalayan, dönüştüren ya da depolayan teknik yöntemler. Uygulama yolları Karbonun dayanıklı bir depoya ulaştığı farklı uygulama yolları.

Teknoloji tipleri

Karbonu yakalayan, dönüştüren ya da depolayan teknik yöntemler.

  • Teknoloji tipi

    Okyanus alkalinitesini artırma (OAE) Ocean alkalinity enhancement (OAE)

    Deniz suyuna alkali mineral ya da çözelti verilerek suyun CO2 tutma kapasitesinin yükseltilmesi.

    Nasıl işliyor
    1. Alkali madde

      Öğütülmüş alkali mineral hazırlanıyor.

    2. Dağıtım

      Mineral kıyı veya açık deniz suyuna dağıtılıyor.

    3. Alkalinite

      Deniz suyunun alkalinitesi yükseliyor.

    4. CO2 çekimi

      Okyanus atmosferden daha fazla CO2 çekiyor.

    5. Bikarbonat

      CO2 bikarbonat olarak tutuluyor.

    Dayanıklılık
    Ölçülmedi

    Okyanusta bikarbonat

    Bikarbonatın okyanusta kalış süresi uzun; gerçekleşen giderim doğrudan gözlenmedi.

    Neye dayanıyor
    İlk doğrulanmış ihraçta CO2 giderimi hiç doğrudan gözlenmedi: hesaplama tamamen model tabanlıydı, belirsizlik payı olarak kredi miktarından toplam %14,35 düşüldü; eklenen maddenin suda yeniden katı karbonata dönüşmesi ve deniz tabanında birikmesi riskleri ise hesaba katılmadı. Toplam ihraç 625,6 ton CO2.
    Carbon to Sea, ölçüm ve doğrulamanın bağımsız incelemesi

  • Teknoloji tipi

    Elektrokimyasal asit giderimi Electrochemical acid removal

    Deniz suyunun elektrokimyasal hücreden geçirilerek asit ve baz akışlarına ayrıldığı, asidin uzaklaştırılıp bazın denize geri verildiği yöntem.

    Nasıl işliyor
    1. Su alımı

      Deniz suyu tesise alınıyor.

    2. Elektrokimyasal ayrım

      Hücrede su asit ve baz akışlarına ayrılıyor.

    3. Asidin uzaklaştırılması

      Asit akışı nötralize ediliyor ya da ayrı biçimde bertaraf ediliyor.

    4. Baz geri verme

      Alkali akış denize geri veriliyor; böylece su atmosferden daha fazla CO2 çekiyor.

    5. İzleme

      Deşarj bölgesinin su kimyası izleniyor.

    Dayanıklılık
    Erken aşama

    Okyanusta bikarbonat

    Karbon bikarbonat olarak tutuluyor; gerçekleşen giderim sahada gösterilmedi.

    Neye dayanıyor
    Yöntem ölçüm açısından avantajlı: girdi ve çıktı akışları tesiste sayaçla izlenebiliyor, dolayısıyla belirsizlik açık denize serpmeye göre daha dar. Buna karşılık elektrik tüketimi yüksek ve asit bertarafı da ayrı bir sorun; ticari ölçekte doğrulanmış bir uygulama yok.

  • Teknoloji tipi

    Doğrudan okyanus yakalama (DOC) Direct ocean capture (DOC)

    Deniz suyunun tesise alınıp elektrokimyasal olarak asitlendirilmesiyle suda çözünmüş karbonun CO2 gazı hâlinde ayrıldığı, karbonu alınan suyun denize geri verildiği yöntem.

    Nasıl işliyor
    1. Su alımı

      Deniz suyu tesise alınıyor ve süzülüyor.

    2. Asitlendirme

      Elektrokimyasal hücre suyu asitleştiriyor ve sudaki çözünmüş karbon CO2 gazına dönüşüyor.

    3. Gazın sıyrılması

      Açığa çıkan CO2 sudan ayrılıp toplanıyor ve saflaştırılıyor.

    4. Suyun geri verilmesi

      Karbonu alınan ve asitliği yeniden giderilen su denize geri veriliyor; su yüzeyde atmosferden yeniden CO2 çekiyor.

    5. Depolama

      Sıyrılan CO2 sıkıştırılıp jeolojik formasyona enjekte ediliyor; gaz depolanmadıkça giderim tamamlanmıyor.

    Dayanıklılık
    Erken aşama

    Depolama adımına bağlı

    Sıyrılan CO2 depolanmazsa giderim tamamlanmıyor.

    Neye dayanıyor
    Bu yöntemde ölçüm avantajı belirgin: su tesise alındığı için giren ve çıkan akış sayaçla izlenebiliyor ve yakalanan karbon tartılabilir bir gaz akışı olarak çıkıyor. Yine de giderim iddiası bununla tamamlanmıyor: suyun denize döndükten sonra atmosferden ne kadar CO2 çektiği hâlâ modelle yanıtlanan bir soru. Elektrik tüketimi yüksek; su alma yapılarının deniz canlılarına etkisi ve deşarjın yerel kimyası da ayrıca ele alınması gereken konular. Uygulama pilot ölçekte; ilk saha doğrulaması yılda bin ton kapasiteli bir tesiste yapıldı.
    Captura, Kona pilot tesisi
Sıradaki sekme Uygulama yolları

Uygulama yolları

Karbonun dayanıklı bir depoya ulaştığı farklı uygulama yolları.

  • Uygulama yolu

    Makroalg yetiştirme ve batırma Macroalgae cultivation and sinking

    Yetiştirilen makroalgin derin suya indirilerek karbonunun yüzey sularından ve atmosferden ayrılması.

    Nasıl işliyor
    1. Yetiştirme

      Makroalg açık deniz hatlarında yetiştiriliyor.

    2. Hasat

      Olgunlaşan biyokütle toplanıyor.

    3. Batırma

      Biyokütle derin suya indirilerek yüzey dolaşımından ayrılıyor.

    4. İzleme

      Batan biyokütlenin akıbeti ve tabandaki etkisi izlenmeye çalışılıyor.

    Dayanıklılık
    Ölçülmedi

    Sahada ölçülmedi

    İddia edilen dayanıklılık derin su dolaşımının yavaşlığına dayanıyor; batan karbonun ne kadarının kaldığı ölçülmedi.

    Neye dayanıyor
    Yetiştirme aşaması iyi biliniyor ve ölçülebiliyor; belirsizlik batırmadan sonra başlıyor. Biyokütlenin ne kadarının bozunup yüzey sularına döndüğü, ne kadarının tabanda kaldığı doğrudan gözlenmedi. Deniz tabanı ekosistemlerine etkisi de yanıt bekleyen bir soru.

  • Uygulama yolu

    Okyanusa besin gübrelemesi Ocean nutrient fertilisation

    Yüzey sularına demir ya da eksikliği plankton büyümesini sınırlayan başka bir besin verilerek mikroskobik deniz bitkilerinin (fitoplankton) çoğaltılması ve derin suya taşınan karbonun artırılması.

    Nasıl işliyor
    1. Besin verme

      Besin, belirlenen yüzey alanına dağıtılıyor.

    2. Planktonun çoğalması

      Fitoplankton üretimi artıyor ve yüzeyde CO2 tüketiliyor.

    3. Batma

      Ölen biyokütlenin bir kısmı derin suya iniyor.

    4. İzleme

      Batan karbonun payı ve ekosistem etkileri izlenmeye çalışılıyor.

    Dayanıklılık
    Tartışmalı

    Batan karbon payına bağlı

    Batan karbon payı güvenilir biçimde ölçülemedi.

    Neye dayanıyor
    Yöntem hem bilimsel hem yönetişim açısından tartışmalı. Ekosistemin besin dengesi doğrudan değiştiriliyor, etkiler uygulama alanıyla sınırlı kalmıyor ve batan karbonun payı ölçülemiyor. Londra Sözleşmesi ve Protokolü ticari amaçlı okyanus araştırmasını sınırlıyor.
    Carbon to Sea, ölçüm ve doğrulamanın bağımsız incelemesi

Sık sorulan sorular

Ocean Alkalinity Enhancement (OAE) nedir?

Ocean Alkalinity Enhancement (OAE), deniz suyuna alkali madde verilerek suyun daha fazla CO2 tutabilir hale getirilmesidir. Yükselen alkalinite okyanusun atmosferden çektiği CO2 miktarını artırıyor ve karbon bikarbonat olarak bağlanıyor.

Ocean-based Removal yöntemlerinde giderim ölçülebiliyor mu?

Bugüne kadar doğrudan ölçülemedi. Dünyanın ilk doğrulanmış Ocean Alkalinity Enhancement kredilerinde giderim hiç doğrudan gözlenmedi. Hesaplama tamamen model tabanlıydı ve belirsizlik payı olarak kredi miktarından toplam %14,35 düşüldü; eklenen maddenin suda yeniden katı karbonata dönüşmesi ile deniz tabanında birikmesi riskleri ise hesaba katılmadı.

Ocean-based Removal ile bugüne kadar ne kadar giderim teslim edildi?

İlk doğrulanmış krediler Haziran 2025’te toplam 625,6 ton CO2 tutarında ihraç edildi. Sektör genelinde sözleşmeye bağlanan deniz kredilerinin %90’ından fazlası hâlâ teslim edilmedi.

Okyanusa besin gübrelemesi neden tartışmalı?

Okyanusa besin gübrelemesi, ekosistemin besin dengesini doğrudan değiştiriyor ve etkileri uygulama alanıyla sınırlı kalmıyor; oluşan biyokütlenin ne kadarının derine indiği de ölçülemiyor. Londra Sözleşmesi ve Protokolü ticari amaçlı okyanus araştırmasını sınırlıyor. Yöntem hem bilimsel hem yönetişim açısından tartışmalı.

Deniz suyunu tesise alan yöntemler, açık denize serpmeye göre neden daha kolay doğrulanıyor?

Su tesise alındığında giren ve çıkan akış sayaçla ölçülebiliyor; sudan ayrılan karbon da tartılabilir bir gaz akışı olarak çıkıyor. Açık denize serpmede ise ölçülen, seyrelen bir kimyasal sinyal; giderim ancak modelle tahmin ediliyor. Bu, kapalı sistemlerin giderimi kanıtladığı anlamına gelmiyor: suyun denize döndükten sonra atmosferden ne kadar CO2 çektiği yine modelle yanıtlanan bir soru; enerji tüketimi ve deşarjın yerel etkisi de ayrıca ele alınması gereken konular.