TR EN

Kanıt tabanı

Karbon Giderimi Teknolojileri

CDR Türkiye karbon giderimi teknolojilerini sekiz kategoride ele alıyor: Direct Air Capture, Biyoçar, BECCS, BiCRS, Enhanced Rock Weathering, Mineralization, Ocean-based Removal ve Geological Storage. Her kategori sayfası, dayanıklılık iddiasının neye dayandığını ve yöntemin Türkiye’de ve yakın coğrafyasında bir karşılığı olup olmadığını gösteriyor.

Sekiz kategorinin hepsi karbonu yüzyıllar, hatta binyıllar boyunca depolamayı amaçlıyor.

Sekiz kategori, sekiz ayrı değerlendirme

  • Direct Air Capture

    DAC/DACCS

    Direct Air Capture (DAC), atmosferik havayı bir sorbentten ya da çözeltiden geçirerek içindeki CO2’yi kimyasal olarak ayıran ve yoğunlaştırılan gazı jeolojik formasyonlarda depolayan yöntemlerin ortak adıdır.

  • Biyoçar

    Biochar

    Biyoçar, biyokütlenin oksijensiz ortamda ısıtılmasıyla elde edilen gözenekli ve bozunmaya dirençli katı karbondur.

  • Bioenergy with Carbon Capture and Storage

    BECCS

    BECCS, biyokütleden enerji üretilirken açığa çıkan CO2’nin yakalanıp jeolojik formasyonlarda depolanmasıdır.

  • Biomass Carbon Removal and Storage

    BiCRS

    BiCRS, biyokütlenin havadan aldığı karbonu atmosfere geri dönmeyeceği biçimde depolayan yöntemlerin ortak adıdır: biyokütle ya bozunmayı durduran koşullarda olduğu gibi saklanıyor ya da işlenip karbonu jeolojik veya mineral bir depoya aktarılıyor.

  • Enhanced Rock Weathering

    ERW

    Enhanced Rock Weathering (ERW), öğütülmüş silikat kayayı toprağa ya da kıyıya yayarak doğal ayrışma tepkimesini hızlandıran yöntemdir.

  • Mineralization

    Mineralization, CO2’nin kalsiyum ve magnezyum içeren reaktif kayayla tepkimeye girerek katı karbonata dönüşmesidir.

  • Ocean-based Removal

    Ocean-based Removal, deniz suyunun alkalinitesini yükselterek ya da deniz canlılarının karbonu derin suya taşımasını hızlandırarak okyanusun atmosferden CO2 çekmesini hızlandıran yöntemlerin ortak adıdır.

  • Geological Storage

    Geological Storage, sıkıştırılmış CO2’nin 800–2.500 metre derinlikteki gözenekli formasyona enjekte edilerek geçirimsiz bir örtü kayası altında tutulmasıdır.

Sık sorulan sorular

Karbon giderimi teknolojileri kaç kategoriye ayrılıyor?

CDR Türkiye dayanıklı karbon giderimini sekiz kategoride ele alıyor: Direct Air Capture, Biyoçar, BECCS, BiCRS, Enhanced Rock Weathering, Mineralization, Ocean-based Removal ve Geological Storage. Her kategori sayfası teknoloji tiplerini, uygulama alanlarını ve uygulama yollarını ayrı ayrı anlatıyor.

Bu kategorilerden hangileri Türkiye’de uygulanabilir?

Türkiye’de karbon giderimi tedarikçilerinden oluşan yerleşik bir piyasa yok; hiçbir kategoride kanıtlanmış bir avantaj da bulunmuyor. Bununla birlikte gerekli girdilerin bir kısmı ülkede mevcut: tarımsal ve orman artığı, bazalt ve magnezyumca zengin diğer kayaçlar, jeotermal kaynak, çelik cürufu ve uçucu kül. Asıl fark kanıtta: bir girdinin bulunması, sahada sınanmış olduğu anlamına gelmiyor; kategori sayfaları hangi yöntemde doğrulanmış veri bulunmadığını tek tek belirtiyor.

Geological Storage tek başına karbon giderimi sayılıyor mu?

Sayılmıyor. Geological Storage bir depolama adımı: yalnızca atmosferden ya da biyokütleden gelen CO2’yi depoladığında giderim sağlıyor. Fosil kaynaklı bir CO2 akışının aynı formasyona enjekte edilmesi emisyon azaltımı olur, karbon giderimi olmaz. Mineralization’da durum yönteme göre değişiyor: maden atığı gibi reaktif malzemeler havadaki CO2’yi doğrudan bağladığında sonuç giderim, yakalanmış bir CO2 akışı karbonata dönüştürüldüğünde ise sonuç o CO2’nin kaynağına bağlı.

Biyoçar ve BECCS neden BiCRS’ten ayrı ele alınıyor?

Geniş tanımıyla ikisi de BiCRS’e giriyor: biyoçar da BECCS de biyokütlenin havadan aldığı karbonu depolayan yöntemler. CDR Türkiye onları ayrı kategoriler olarak ele alıyor, çünkü her birinin teknoloji tipleri ve uygulama alanları kendi sayfasını gerektirecek kadar çeşitli. BiCRS sayfası kalan yöntemleri topluyor: biyokütlenin gömülmesi ya da saklanması, biyo-yağ enjeksiyonu ve biyojenik mineralizasyon.

Dayanıklılık iddiaları birbiriyle nasıl karşılaştırılıyor?

Belirleyici olan dayanıklılık rakamının kendisi değil, neye dayandığı. Mineralization yönteminde dayanıklılık sahada ölçüldü; Ocean-based Removal yöntemlerinin çoğunda ise hesaplandı ya da modellendi. İki yöntem de uzun süreli depolamadan söz edebiliyor, ama arkalarındaki kanıt aynı ağırlıkta değil.

Bu değerlendirme yalnızca Türkiye’yi mi kapsıyor?

Hayır. Tedarikçi tabanı Türkiye’nin yanı sıra Akdeniz havzasını, Orta Doğu’yu ve Türki Cumhuriyetleri de kapsıyor; hedef, bölgenin dayanıklı karbon gideriminde üretici ve ihracatçı olması. Bölgesel bir iddia ancak yöntemin kendi ölçüm sorunu çözüldüğünde ileri sürülebilir; Enhanced Rock Weathering ve Ocean-based Removal sayfaları bunu açıkça belirtiyor.