TR EN

Kategori

Biyoçar Biochar

Biyoçar, biyokütlenin oksijensiz ortamda ısıtılmasıyla elde edilen gözenekli ve bozunmaya dirençli katı karbondur. Dayanıklı karbon giderimi yöntemleri arasında en yüksek teslimat oranına açık ara Biyoçar sahip (2022’den 2025’in ikinci çeyreğine kadar %22); buna karşılık dayanıklılığın nasıl hesaplandığı alanın en tartışmalı konusu.

CDR Türkiye’nin ele aldığı sekiz dayanıklı karbon giderimi kategorisinden biri. Sekizi de karbonu yüzyıllar, hatta binyıllar boyunca depolamayı amaçlıyor.

Genel bakış

Başlıklara basınca ayrıntı açılıyor.

  1. Nasıl üretiliyor Biyoçar, tarımsal ya da orman artığının yanmayı önleyecek biçimde sınırlı oksijen altında 350°C’nin üzerine ısıtılmasıyla üretiliyor.

    Isı, biyokütlenin uçucu bileşenlerini gaz ve sıvı olarak ayırıyor; geriye gözenekli ve bozunmaya dirençli karbon kalıyor. Bitkinin havadan aldığı karbon bozunup atmosfere dönmek yerine bu katı biçimde kalıyor; yöntemin giderim iddiası tam olarak buradan doğuyor.

  2. Güçlü yanı: teslimat Yöntemin bugünkü güçlü yanı teslimat.

    2022’den 2025’in ikinci çeyreğine kadar 658–683 kiloton teslim edildi ve %22’lik teslimat oranıyla Biyoçar yöntemler arasında açık ara önde. Puro sicilinde kullanımdan kaldırılan ilk bir milyon kredinin %48,1’i Biyoçar kredisi. Fiyat da alanın en düşük bandında: 2025 boyunca kredi başına 125–145 $; bir kredi, bir ton CO2 giderimine karşılık geliyor.

  3. Zayıf halka: dayanıklılık muhasebesi Yöntemin zayıf halkası dayanıklılık muhasebesi.

    Yayımlanmış iddialar 100 yıl ile 100 milyon yıllık yarılanma ömrü arasında değişiyor; aradaki farkın kaynağı ölçüm değil, hangi bozunma modelinin seçildiği. Puro metodolojisi, laboratuvar testinde kömürleşme derecesi yeterli bulunan Biyoçarı en az 200 yıl dayanıklı sayıyor. AB delege tüzüğü de Biyoçarın kalıcı sayılan kısmını 200 yılın sonunda kalan karbona göre hesaplıyor; ancak tüzüğün kendi tanımı bir süre vermiyor, “en az birkaç yüzyıl” diyor. 200 yıl bir hesap ufku, yasal eşik değil. Biyoçar toprağa uygulandıktan sonra doğrulama neredeyse imkânsız: bir çalışmada hata payını %5’e indirmek için çeyrek hektar başına 140 toprak örneği almak gerekti.

  4. Türkiye: hammadde ve veri Türkiye’de hammadde açısından durum görece iyi, veri açısından zayıf.

    Enerji Bakanlığı’na göre toplanabilir ve ekonomik biyokütle potansiyeli yılda 3,9 milyon ton petrol eşdeğeri (MTEP); hakemli bir çalışmaya göre ise birincil tarımsal artık 39,4 Mt/yıl, ikincil işleme artığı 6,8 Mt/yıl. Bu ikinci çalışma, toprak koruma, hayvan yemi ve ısınma gibi rakip kullanımları hesaptan zaten düşüyor. Sürdürülebilirlik sorusu da tam burada: artığın ne kadarı gerçekten toplanabilir, ne kadarı toprakta kalmak zorunda, ne kadarı başka bir işe gidiyor. Türkiye için biyoçarla karbon giderimi potansiyelini hesaplayan akademik tahminler var; ancak bir CDR metodolojisinin gerektireceği kısıtları uygulayan ulusal bir değerlendirme yok. Üstelik 3,9 MTEP bir enerji sektörü tahmini; CDR için hammadde tahmini değil.

IPCC 2019 Refinement, Biyoçar Eki CDR.fyi Nasdaq CORCCHAR endeksi Sanei ve ark., Int. J. Coal Geology Puro.earth Biyoçar 2025 AB Delege Tüzüğü C(2026) 553 Akyürek, Polish Journal of Environmental Studies Lotz ve ark., Frontiers in Climate ETKB, Biyokütle sayfası Bahadıroğlu ve ark., YYÜ Tarım Bilimleri Dergisi

Teknolojiler ve uygulamalar

Teknoloji tipleri Karbonu yakalayan, dönüştüren ya da depolayan teknik yöntemler. Uygulama alanları Yöntemin uygulandığı sektörler, tesisler ve kullanım alanları.

Teknoloji tipleri

Karbonu yakalayan, dönüştüren ya da depolayan teknik yöntemler.

  • Teknoloji tipi

    Yavaş piroliz Slow pyrolysis

    Biyokütlenin oksijensiz ortamda uzun bekleme süresiyle ısıtıldığı ve çıktının ağırlıklı olarak kömürleşmiş katı (char) olduğu üretim yöntemi.

    Nasıl işliyor
    1. Hazırlık

      Tarımsal veya orman artığı toplanıyor ve kurutuluyor.

    2. Isıtma

      Biyokütle oksijensiz reaktörde, uzun bekleme süresiyle 350°C’nin üzerine ısıtılıyor.

    3. Ayrışma

      Uçucu bileşenler gaz ve sıvı olarak ayrılıyor; bozunmaya dirençli karbon katı halde kalıyor.

    4. Soğutma

      Kömürleşmiş katı kontrollü biçimde soğutuluyor ve tutuşma riski ortadan kalkıyor.

    5. Laboratuvar testi

      Kömürleşme derecesi laboratuvarda ölçülüyor; dayanıklılık sınıfı bu sonuca göre belirleniyor.

    Dayanıklılık
    Tartışmalı

    Eşik: 200 yıl

    Laboratuvar testinde kömürleşme derecesi yeterli bulunan Biyoçar için geçerli; metodolojinin dayanıklı saydığı alt sınır, ölçülmüş bir ömür değil.

    Neye dayanıyor
    200 yıl bir metodoloji eşiği, ölçülmüş bir ömür değil. Yayımlanmış iddialar 100 yıl ile 100 milyon yıllık yarılanma ömrü arasında değişiyor; aradaki farkın kaynağı hangi bozunma modelinin seçildiği. Uzun bekleme süresi kömürleşmiş katı verimini yükselttiği için ticari Biyoçarın çoğu bu yöntemle üretiliyor.
    Puro.earth Biyoçar 2025
    Türkiye bağlamı
    Birincil tarımsal artık 39,4 Mt/yıl, ikincil işleme artığı 6,8 Mt/yıl; hammadde açısından bir kısıt görünmüyor.
    Bahadıroğlu ve ark., YYÜ Tarım Bilimleri Dergisi

  • Teknoloji tipi

    Hızlı piroliz Fast pyrolysis

    Biyokütlenin çok kısa sürede ısıtıldığı ve çıktının ağırlıklı olarak sıvı biyo-yağ, yan ürününün ise kömürleşmiş katı olduğu üretim yöntemi.

    Nasıl işliyor
    1. Öğütme

      Biyokütle ince taneye öğütülüyor ve nemi düşürülüyor.

    2. Ani ısıtma

      Oksijensiz ortamda, çok kısa bekleme süresiyle yaklaşık 450–550°C’ye ısıtılıyor.

    3. Katı ayrımı

      Kömürleşmiş katı, buhar soğutulmadan önce sıcak buhardan ayrılıyor.

    4. Buhar ayrımı

      Kalan buhar hızla soğutuluyor ve sıvı biyo-yağa yoğuşuyor.

    5. Ürün ayrışması

      Biyo-yağ ayrı bir depolama yoluna gidiyor; proses ısısı için yakılmayan kömür ise Biyoçar olarak ayrılıyor.

    Dayanıklılık
    Tartışmalı

    Eşik: 200 yıl

    Yalnızca kömürleşmiş katı kısım için geçerli; sıvı kısmın dayanıklılığını bu süreç değil, depolandığı yer belirliyor.

    Neye dayanıyor
    Kömürleşmiş katı verimi yavaş pirolize göre düşük, dolayısıyla ton biyokütle başına giderim de düşük. Sıvı biyo-yağın dayanıklılığı ayrı bir soru: yakıt olarak kullanıldığında giderim sağlamıyor; yeraltına enjekte edildiğinde ise BiCRS kapsamında değerlendiriliyor ve orada hakemli bir kalıcılık çalışması bulunmuyor.
    Puro.earth Biyoçar 2025

  • Teknoloji tipi

    Gazlaştırma Gasification

    Biyokütlenin kısıtlı oksijenle yakıt gazına dönüştürüldüğü, kömürleşmiş katının ise yan ürün olarak kaldığı termokimyasal yöntem.

    Nasıl işliyor
    1. Besleme

      Kurutulmuş biyokütle gazlaştırıcıya veriliyor.

    2. Kısmi yanma

      Kısıtlı oksijenle yüksek sıcaklıkta yanıcı sentez gazı üretiliyor.

    3. Gaz temizleme

      Sentez gazından katran ve partiküller ayrılıyor.

    4. Katı toplama

      Reaktör tabanında kalan kömürleşmiş katı ayrı olarak toplanıyor.

    5. Laboratuvar testi

      Katı ürünün kömürleşme derecesi laboratuvarda ölçülüyor ve dayanıklılık sınıfı belirleniyor.

    Dayanıklılık
    Tartışmalı

    Eşik: 200 yıl

    Yalnızca kömürleşmiş katı kısım için geçerli; sentez gazı yakıldığında içindeki karbon atmosfere dönüyor.

    Neye dayanıyor
    Kömürleşmiş katı verimi pirolize göre daha düşük ve gazlaştırmadan çıkan katının kül oranı genellikle daha yüksek; iki etken de ton başına giderimi aşağı çekiyor. Yöntemin asıl ürünü enerji, giderim ise yan üründen geliyor; bu yüzden giderim iddiasının ürünler arasında nasıl paylaştırıldığı belirleyici.
    Puro.earth Biyoçar 2025

  • Teknoloji tipi

    Hidrotermal karbonizasyon (HTC) Hydrothermal carbonisation (HTC)

    Islak biyokütlenin basınç altında sıcak suda işlenerek hidroçar denen katı ürüne dönüştürüldüğü yöntem.

    Nasıl işliyor
    1. Islak besleme

      Yüksek nemli biyokütle kurutulmadan reaktöre veriliyor.

    2. Basınçlı ısıtma

      Su, sıvı fazda kalacağı basınç altında ısıtılıyor ve tepkime bu ortamda gerçekleşiyor.

    3. Katı ayrımı

      Oluşan hidroçar sıvı fazdan süzülerek ayrılıyor.

    4. Susuzlaştırma

      Ayrılan katının suyu preslenerek alınıyor.

    5. Laboratuvar testi

      Kömürleşme derecesi laboratuvarda ölçülüyor ve dayanıklılık eşiğiyle karşılaştırılıyor.

    Dayanıklılık
    Tartışmalı

    Eşiği karşılaması güç

    Hidroçar, pirolizle üretilen Biyoçar kadar bozunmaya dayanıklı değil; dayanıklı karbon giderimi eşiğini karşılaması güç.

    Neye dayanıyor
    Yöntemin avantajı kurutma gerektirmemesi: gıda atığı ve arıtma çamuru gibi ıslak atıklar doğrudan işlenebiliyor. Buna karşılık ürün yeterince kömürleşmiyor ve laboratuvar testinde çoğu zaman eşiğin gerisinde kalıyor; yani metodolojinin dayanıklı saydığı bandın dışına düşüyor.
    Puro.earth Biyoçar 2025
Sıradaki sekme Uygulama alanları

Uygulama alanları

Yöntemin uygulandığı sektörler, tesisler ve kullanım alanları.

  • Uygulama alanı

    Toprağa uygulama Soil application

    Üretilen Biyoçarın tarım toprağına karıştırılarak hem depolandığı hem de toprak özelliklerini değiştirdiği kullanım yolu.

    Nasıl işliyor
    1. Öğütme

      Biyoçar, toprağa karışabilecek tane boyutuna getiriliyor.

    2. Serpme

      Öğütülmüş Biyoçar tarlaya yayılıyor; tozuma kontrol altında tutuluyor.

    3. Karıştırma

      Biyoçar sürümle kök bölgesine karıştırılıyor.

    4. Kayıt

      Uygulanan miktar ve parsel bilgisi sicile işleniyor.

    Dayanıklılık
    Tartışmalı

    Uygulama öncesi ölçüme bağlı

    Kayıt uygulamadan önce ölçülen karbon oranıyla tutuluyor; uygulama sonrası izleme pratikte kısıtlı.

    Neye dayanıyor
    Dayanıklılık kaydı üretim aşamasında tutuluyor, çünkü toprakta doğrulama neredeyse imkânsız: bir çalışmada hata payını %5’e indirmek için çeyrek hektar başına 140 toprak örneği almak gerekti. Laboratuvardaki kömürleşme testi de kalıcılığı tek başına güvenilir biçimde göstermiyor.
    Lotz ve ark., Frontiers in Climate

  • Uygulama alanı

    Beton katkısı olarak Biyoçar Biochar as a concrete additive

    Biyoçarın çimento harcına katkı maddesi olarak karıştırıldığı ve karbonun sertleşen malzemenin içinde kaldığı kullanım yolu.

    Nasıl işliyor
    1. İnceltme

      Biyoçar, harç içinde dağılabilecek incelikte öğütülüyor.

    2. Karışım

      Öğütülmüş Biyoçar çimento, agrega ve suyla belirli oranda karıştırılıyor.

    3. Priz

      Harç sertleşiyor ve Biyoçar malzemenin içinde kalıyor.

    4. Dayanım denetimi

      Katkı oranının dayanımı düşürüp düşürmediği numuneler üzerinde denetleniyor.

    Dayanıklılık
    Erken aşama

    Yapı ömrüne bağlı

    Karbon yapı ömrü boyunca betonun içinde kalıyor; sonrasındaki akıbeti yıkım ve geri kazanım uygulamasına bağlı.

    Neye dayanıyor
    Toprağa uygulamaya göre üstünlüğü doğrulamada: Biyoçar kapalı bir malzemenin içinde kalıyor ve toprakta karşılaşılan örnekleme sorunu ortaya çıkmıyor. Buna karşılık katkı oranı dayanım gereklilikleriyle sınırlı, dolayısıyla yapı başına depolanan karbon miktarı az.

Sık sorulan sorular

Biyoçar nedir?

Biyoçar, yanmayı önleyecek biçimde sınırlı oksijen altında 350°C’nin üzerine ısıtılan biyokütleden elde edilen, gözenekli ve bozunmaya dirençli katı karbondur. IPCC sıcaklığa göre üç sınıf ayırıyor: 350–450°C’de düşük sıcaklık pirolizi, 450–600°C’de orta sıcaklık pirolizi, 600°C’nin üzerinde ise yüksek sıcaklık pirolizi ve gazlaştırma. Uçucu bileşenler gaz ve sıvı olarak ayrılıyor, geriye bozunmaya dirençli karbon kalıyor. Türkçede Biyoçar, İngilizcede biochar yazılıyor.

Biyoçarın dayanıklılığı gerçekten 200 yıl mı?

200 yıl bir metodoloji eşiği, ölçülmüş bir ömür değil: Puro metodolojisi laboratuvar testinde kömürleşme derecesi yeterli bulunan Biyoçarı en az 200 yıl dayanıklı sayıyor. AB delege tüzüğü de aynı 200 yılı kullanıyor, ama eşik olarak değil: kalıcı sayılan kısmı bu sürenin sonunda kalan karbona göre hesaplıyor. Tüzüğün kendi tanımı ise bir süre vermiyor; bozunmaya dirençli kısmının karbonu “en az birkaç yüzyıl” depolamasını bekliyor. Yayımlanmış iddialar 100 yıl ile 100 milyon yıllık yarılanma ömrü arasında değişiyor; aradaki farkın kaynağı ölçüm değil, hangi bozunma modelinin seçildiği.

Biyoçar toprağa uygulandıktan sonra doğrulanabiliyor mu?

Pratikte çok zor. Bir çalışmada hata payını %5’e indirmek için çeyrek hektar başına 140 toprak örneği almak gerekti. Laboratuvardaki kömürleşme testi de kalıcılığı tek başına güvenilir biçimde göstermiyor; bu yüzden doğrulama üretim aşamasına, yani uygulama öncesinde yapılan ölçüme dayanıyor.

Biyoçar kredileri ne kadar ediyor?

Nasdaq’ın Biyoçar kredisi fiyat endeksi 2025 boyunca kredi başına 125–145 $ aralığında seyretti. Piyasa fiyatları 2024–25’te 150–250 $/t bandındaydı; üreticilerin başabaş maliyeti 100–180 $/t. Bu, alandaki en düşük fiyat bandı.

Biyoçar hangi durumda giderim sayılmaz?

Hammadde başka bir kullanımdan çekiliyor ve yerine fosil bir girdi geçiyorsa net hesap bozuluyor. Piroliz sırasında açığa çıkan sentez gazı ile yağ enerji için yakılıyorsa o karbon atmosfere dönüyor; giderim yalnızca katıda kalan bozunmaya dirençli karbon kadar oluyor. Sürecin ısısı fosil yakıttan geliyorsa ya da biyokütle ormandan hasat edilip karbon borcu doğuruyorsa, giderim iddiası yine küçülüyor.